Ψάρι Ηραίας

Η Ηραία, μερικές δεκαετίες πίσω

Απογραφές 1940

Στην Τρίπολη το 1930 ιδρύθηκε ο σύλλογος Ηραιατών και το 1934 στην Αθ�?να ο σύνδεσμος Ηραιατών με κοινό σκοπό τα γενικότερα συμφέροντα της Ηραίας.

Το 1937 με την μεσολάβηση του Συνδέσμου Ηραιατών τερματίστηκε η πολυετ�?ς διένεξης μεταξύ Δημοσίου και Κοινότητας για την κυριότητα των πηγών στο χωριό Λουτρά. Σύμφωνα με τον επελθόντα συμβιβασμό, η μεν  Κοινότητα Λουτρών εκχώρησε προς το δημόσιον τα δικαιώματα της, το δε δημόσιον ανάλαβε να ιδρύσει εκεί σύγχρονο υδροθεραπευτ�?ριο.    

Το 1840 με Βασιλικό Διάταγμα διατηρ�?θηκαν οι δύο Δ�?μοι, της Ηραίας με έδρα τον Αγιάννη και της Λυκουρίας με έδρα το Παλούμπα. Το 1861 με άλλο Β.Δ αναγράφεται μόνο ο Δ�?μος Ηραίας με έδρα το Παλούμπα. Στη συγχώνευση αυτ�? είναι προφανές ότι ο ένας Δ�?μος έδωσε το όνομα του και ο άλλος την έδρα του. Ο Δ�?μος λειτούργησε έτσι έως το 1914. Τότε δημιουργ�?θηκαν 13 κοινότητες και το 1925 άλλες 3. 

Στην απογραφ�? της 16^ης Οκτωβρίου 1940, ο σημερινός Δ�?μος είχε 8000 κατοίκους σε Γεωγραφικ�? έκταση 118000 στρεμμάτων.

Oι μύλοι ιστορικά αν�?κουν στην προβιομηχανικ�? εποχ�? και στην περιοχ�? της Ηραίας ευρίσκοντο σε πλ�?ρη λειτουργία 13.
Από το νερό του Λαγκαδινού ποταμού κινούνταν 3 μύλοι στις θέσεις Ασπρόμυλος, Κριθά , Χαρατζινού.
Στο Λαγαύτι 4 υδρόμυλοι εκ των οποίων οι 3 με δύο μηχανές έκαστος.
Ενας μύλος στην Αράχωβα και ένας στο Ράφτη κινούμενοι με το Αραχωβίτικο νερό.
Στο Αναζ�?ρι ένας μύλος  εξηπηρετώντας την περιοχ�? με το νερό του Γκολέμη .
Στην Λυσσαρέα ο μύλος του Θύμιου Παπαδόπουλου με το νερό της Γκούρας, στο Σέρβου ο μύλος του Τρουπ�?  με νερό από την Τραν�? βρύση καλώντας τους κατοίκους της περιοχ�?ς με τρομπέτα.
Στο Λυκούρεση ο μύλος στη θέση Σφυρίδα με νερό της Γκούρας.

Υπ�?ρχαν και 4 ελαιοτριβεία. Στο Λαγαύτι ένα υδροκίνητο και στα χωριά Λουτρά, Μπαρδάκι, Πυρρ�? από ένα ιπποκίνητο.  

Στο χωριό Ράφτη το 1936 ο Ταπητουργικός  οργανισμός εγκατέστησε ταπητουργείο, λειτούργησε δε ένα χρόνο με ικανοποιητικ�? απόδοση. Από διοικητικ�? όμως ανεπάρκεια  των υπευθύνων  τούτο διαλύθηκε πρόωρα.  

Η περιοχ�? του Δ�?μου παρουσιάζει μεγάλη υψομετρικ�?, εδαφικ�? , γεωλογικ�?  και κλιματικ�? διαφορά μεταξύ των διαφόρων θέσεων της.  Ο Αγιάννης έχει 140 μ υψόμετρο και το Σέρβου 1020. Η σύσταση του εδάφους είναι ως επί το πλείστον ασβεστολιθικ�? με εκτάσεις πυριτικών και αργιλικού σχιστόλιθου. Λόγω της κλίσεως του εδάφους προς τα Νοτιοδυτικά  οι υγροί άνεμοι προερχόμενοι από την θάλασσα δημιουργούν συχνά βροχές και χιόνι στο ορεινό μέρος, ενώ το πεδινό κλεισμένο από τις κοιλάδες των δύο ποταμών (Αλφειός-Λάδωνας) έχει κλίμα �?πιο, σπάνια καλυπτόμενο από χιόνι.

Σ�?μερα  επιβάλλεται η κατασκευ�?  του δρόμου Καρύταινας - Ηραίας για την ανάδειξη ολόκληρης της περιοχ�?ς και  την ενοποίηση των Αρχαιολογικών χώρων Καρύταινας- Ηραίας - Αρχαίας Ολυμπίας. Το 1936 μελέτη του τότε Ταμείου Οδοποιίας Γορτυνίας κατετέθη στο Υπουργείο Δημοσίων Έργων  αλλά η υπόθεση παρέμεινε ανενεργός. Οι συνεχείς διαμαρτυρίες κοινοτ�?των της Ηραίας και της Ολυμπίας δεν βρ�?καν ανταπόκριση παρ' ότι το Υπουργείο έστειλε Μηχανικό για το σημείο ζεύξης του Αλφειού.

Ηραιάτες Ολυμπιονίκες

Ένα χρόνο νωρίτερα, το 1935 , το Υπουργείο Συγκοινωνιών για την καλύτερη και ομαλότερη τροχαία κίνηση από Τρίπολη προς Πύργο μελέτησε την οδό από Ζάτουνα-Ράφτη-Παλούμπα-Λουτρά-Λάδωνα  και συνάντηση αυτ�?ς με την διερχόμενη οδό προς Πύργο. Την χαρακτ�?ρισε δε Εθνικ�? Οδό με αριθμό πρωτοκόλλου 277.  

Η κατάσταση στην οποίαν έχει περιέλθει η Ηραία, είναι το αποτέλεσμα της, από συστάσεως του Ελληνικού Κράτους, εγκαταλείψεως της υπ' αυτού. Το κράτος ουδέποτε θέλησε να αντιληφθεί το μεγάλο κακό που κάνει στην Εθνικ�? οικονομία με το να εγκαταλείπει την ύπαιθρο στην τύχη της και να αναγκάζει τους κατοίκους της να συρρέουν στις μεγάλες πόλεις. Με την Ηραία ειδικά, εμφανίζεται το οξύμωρο να αναγκάζονται οι κάτοικοι της να εγκαταλείψουν μια περιοχ�? που διαθέτει εύφορο έδαφος, κλίμα θερμό και νερό. Η κατάσταση αυτ�? έχει επίδραση και στην κτηνοτροφία. 

Εις μάτην ο τραγόπους θεός ο Πάνας τονίζει με την σύριγγα του ρυθμούς χορού και σκιρτημάτων. Δεν κατορθώνει να προσελκύσει τ' απομείναντα ποίμνια, απασχολημένα εις αναζ�?τηση τροφ�?ς.

Αναστασόπουλος Κ. Βασίλης